-दुष्काळाचे संकट दूर होऊन बळीराजासह सर्व प्राणिमात्रांचे कल्याण व्हावे, जगदंबेच्या चरणी प्रार्थना
-लाखो भाविकांच्या उपस्थितीत नवरात्रोत्सव भक्तिमय वातावरणात; स्वच्छता, आरोग्य आणि वाहतूक व्यवस्थेचे भाविकांकडून कौतुक
मोहटे (बाळासाहेब खेडकर) : अहिल्यानगर जिल्ह्यातील लाखो भाविकांचे श्रद्धास्थान असलेल्या श्रीक्षेत्र मोहटादेवी गडावर शारदीय नवरात्रोत्सवानिमित्त अष्टमी होमहवन, कुमारिका पूजन, शतचंडी पाठ आणि पूर्णाहुतीचा धार्मिक सोहळा वेदमंत्रांच्या जयघोषात व मंगलवाद्यांच्या निनादात पारंपरिक पद्धतीने संपन्न झाला. यंदा दुष्काळाचे सावट गडद झाले असताना, सर्वत्र विपुल पर्जन्यवृष्टी होऊन बळीराजाच्या शेतशिवारात समृद्धी नांदावी, पशुपक्ष्यांसह सर्व प्राणिमात्रांना मुबलक अन्न व चारा मिळावा आणि सर्वांना सुख-समाधान लाभावे, अशी प्रार्थना आई जगदंबेच्या चरणी करण्यात आली. राष्ट्रावरील परकीय आक्रमणांचे संकट दूर होऊन शत्रू शांत व्हावेत आणि सनातन हिंदू धर्माची विजयपताका सर्वत्र फडकावी, अशी भावनाही या संकल्पातून व्यक्त करण्यात आली.
देवस्थान समितीचे अध्यक्ष तथा सहाय्यक धर्मादाय आयुक्त नवनाथ जगताप आणि त्यांच्या पत्नी सुजाता जगताप यांच्या हस्ते धार्मिक विधी पार पडले. दुपारी बाराच्या सुमारास महाआरती झाल्यानंतर भाविकांना महाप्रसादाचे वाटप करण्यात आले.
वैश्विक कल्याणाच्या संकल्पाने भाविक भावूक
शारदीय नवरात्रोत्सवाच्या अष्टमीला होमहवन आणि पूर्णाहुतीला विशेष धार्मिक महत्त्व असते. मोहटादेवी गडावरही यानिमित्ताने वेदमंत्रोच्चार, शतचंडी पाठ, कुमारिका पूजन आणि विविध धार्मिक विधींचे आयोजन करण्यात आले होते. वेदमंत्रांचा निनाद, मंगलवाद्यांचे सूर आणि आई जगदंबेच्या जयघोषाने संपूर्ण गडावरील वातावरण भारावून गेले. यंदाच्या दुष्काळी परिस्थितीमुळे शेतकरी, शेतमजूर, पशुपालक आणि सर्वसामान्य नागरिकांना अनेक संकटांचा सामना करावा लागत आहे. पावसाअभावी पिकांचे झालेले नुकसान, जनावरांच्या चाऱ्याचा प्रश्न आणि पाणीटंचाईची परिस्थिती लक्षात घेऊन होमहवनाच्या संकल्पातून पर्जन्यवृष्टीसह समस्त प्राणिमात्रांच्या कल्याणाची प्रार्थना करण्यात आली. केवळ मानवी जीवनाचे कल्याण नव्हे, तर पशुपक्ष्यांनाही पोटभर अन्न व चारा मिळावा, निसर्ग समृद्ध व्हावा, शेतशिवार हिरवेगार व्हावे आणि सर्वत्र शांतता नांदावी, अशी व्यापक भावना या संकल्पातून व्यक्त झाली. पुरोहितांनी उच्चारलेल्या संकल्पाचा अर्थ समजल्यानंतर अनेक भाविक भावूक झाले. धार्मिक परंपरेतून व्यक्त झालेली सर्व जीवांच्या कल्याणाची भावना उपस्थितांच्या मनाला स्पर्शून गेली. भूषण साकरे, नारायणदेवा सुलाखे, भास्कर देशपांडे, नागेश घायाळ, सुहास रामदासी, विशाल किडे, भगवान जोशी आणि महेश झेंड आदी ब्रह्मवृंदांनी या धार्मिक सोहळ्याचे पौरोहित्य केले. काशिनाथ पवार यांच्या पारंपरिक संभळ वाद्याच्या निनादात पूर्णाहुतीचा सोहळा अधिकच भावपूर्ण झाला.
सातव्या माळेला गर्दीचे यापूर्वीचे उच्चांक मागे
यंदाच्या नवरात्रोत्सवाच्या प्रारंभी दुष्काळी परिस्थिती आणि ऊसतोडणी कामगार हंगामासाठी लवकरच बाहेरगावी रवाना झाल्यामुळे भाविकांची संख्या काही काळ तुलनेने कमी होती. मात्र, पाचव्या माळेपासून भाविकांच्या गर्दीत सातत्याने वाढ होऊ लागली. सातव्या माळेला दर्शनासाठी प्रचंड गर्दी उसळली. यावेळी यापूर्वीचे गर्दीचे सर्व उच्चांक मागे पडल्याचे चित्र पाहायला मिळाले. राज्याच्या कानाकोपऱ्यातून लाखो भाविकांनी नवरात्रोत्सवाच्या कालावधीत मोहटादेवी गडावर येऊन आई जगदंबेचे दर्शन घेतले. अनेक भाविकांनी नवसपूर्ती केली, तर काहींनी कुटुंबाच्या सुख-समृद्धीसाठी देवीच्या चरणी प्रार्थना केली. दुष्काळी परिस्थिती आणि ऑक्टोबरमधील उन्हाची तीव्रता असूनही भाविकांचा उत्साह कमी झाला नाही. विशेष म्हणजे, यंदा भाविकांना खासगी वाहने मंदिरापर्यंत नेण्याची सुविधा उपलब्ध करून देण्यात आल्याने अनेकांनी समाधान व्यक्त केले. पूर्वी दर्शनासाठी येताना वाहतूक आणि वाहनतळापासून मंदिरापर्यंतच्या प्रवासात होणारी गैरसोय लक्षात घेता, यंदाच्या व्यवस्थेमुळे ज्येष्ठ नागरिक, महिला आणि कुटुंबासह आलेल्या भाविकांना दिलासा मिळाला.
वाढीव पोलीस बंदोबस्तामुळे गर्दीचे नियोजन
नवरात्रोत्सवात भाविकांची वाढती संख्या लक्षात घेऊन देवस्थान समिती आणि प्रशासनाच्या वतीने विविध सोयी-सुविधांचे नियोजन करण्यात आले होते. जिल्हा पोलीस प्रमुख मुम्मका सुदर्शन यांच्या स्तरावरून यंदा वाढीव पोलीस बंदोबस्त उपलब्ध करून देण्यात आला होता. त्यामुळे गर्दीचे नियंत्रण, वाहतूक व्यवस्थापन आणि भाविकांच्या सुरक्षिततेच्या दृष्टीने मदत झाली. उत्सवाच्या काळात पिण्याचे पाणी, आरोग्य सुविधा, निवास व्यवस्था आणि वाहतूक व्यवस्थेवर विशेष लक्ष देण्यात आले. लाखोंच्या संख्येने भाविक गडावर दाखल होत असतानाही गंभीर गुन्हेगारी स्वरूपाच्या घटना घडल्या नसल्याचे सांगण्यात आले. धार्मिक उत्सव शांततेत आणि शिस्तबद्ध वातावरणात पार पडल्याने भाविकांनी समाधान व्यक्त केले. देवस्थान समितीच्या नियोजनामुळे दर्शनासाठी येणाऱ्या भाविकांना शक्य तितक्या सुलभ पद्धतीने सुविधा उपलब्ध झाल्या. धार्मिक उत्सवाच्या काळात प्रशासन, पोलीस यंत्रणा, देवस्थानचे कर्मचारी आणि स्थानिक ग्रामस्थ यांच्या समन्वयाचे महत्त्व यानिमित्ताने अधोरेखित झाले.
मंदिर परिसराच्या स्वच्छतेचे भाविकांकडून कौतुक
नवरात्रोत्सवाच्या काळात मोठ्या संख्येने भाविकांची ये-जा होत असतानाही गडाचा परिसर, मंदिर परिसर आणि दर्शनस्थळांवरील स्वच्छता उल्लेखनीय राहिली. एवढ्या मोठ्या गर्दीतही भाविकांनी परिसर स्वच्छ ठेवण्यासाठी सहकार्य केले. त्यामुळे देवस्थान समितीच्या स्वच्छता व्यवस्थेचे अनेक भाविकांनी कौतुक केले. शेगावनंतर मंदिराच्या स्वच्छतेच्या बाबतीत मोहटादेवी देवस्थानाचा क्रमांक लागतो, अशी भावना यावेळी व्यक्त करण्यात आली. धार्मिक पर्यटनस्थळावर स्वच्छता, शिस्त, सुरक्षितता आणि भाविकांच्या सोयी यांना समान महत्त्व दिल्यास मोठ्या उत्सवाचे नियोजन प्रभावीपणे करता येते, याचा प्रत्यय यंदाच्या नवरात्रोत्सवात आला. गडावर करण्यात आलेली आकर्षक विद्युत रोषणाईही भाविकांच्या आकर्षणाचे केंद्र ठरली. रात्रीच्या वेळी उजळून निघालेला मंदिर परिसर आणि सजावटीमुळे गडाच्या सौंदर्यात भर पडली. भाविकांनी या विद्युत रोषणाईचे मनापासून कौतुक केले.
अत्याधुनिक कार्डियाक रुग्णवाहिकेचे पूजन
शारदीय नवरात्र महोत्सवाच्या कालावधीत विश्वात्मक जंगली महाराज आश्रम ट्रस्ट, कोकमठाण यांच्या वतीने भाविकांसाठी आरोग्यविषयक सुविधा उपलब्ध करून दिल्या जातात. उत्सवाच्या काळात मोठ्या संख्येने भाविक गडावर येत असल्याने तातडीच्या वैद्यकीय मदतीची आवश्यकता लक्षात घेऊन आरोग्यसेवेला विशेष महत्त्व देण्यात आले आहे. याच अनुषंगाने विश्वात्मक जंगली महाराज आश्रम ट्रस्टच्या नवीन अत्याधुनिक कार्डियाक रुग्णवाहिकेचे देवस्थानच्या वतीने पूजन करण्यात आले. आपत्कालीन परिस्थितीत रुग्णांना वेळेत वैद्यकीय मदत मिळावी, या दृष्टीने ही अत्याधुनिक रुग्णवाहिका महत्त्वपूर्ण ठरणार आहे. यावेळी मोहटा देवस्थान समितीचे विश्वस्त तथा गटविकास अधिकारी राजेंद्र धस, विश्वस्त शशिकांत दहिफळे, शुभम दहिफळे, राजेंद्र शिंदे, अशोक दहिफळे, बाबासाहेब दहिफळे, अॅड. विक्रम वाडेकर, अॅड. कल्याण बडे, अॅड. प्रसन्न दराडे, बाळूशेट लाहोटी, मुख्य कार्यकारी अधिकारी सुरेश भणगे, जनसंपर्क अधिकारी भीमराव खाडे, देवस्थानचे कर्मचारी, ग्रामस्थ आणि भाविक उपस्थित होते. तसेच श्री बाळासाहेब मुरदारे आणि श्रीरामपूर येथील उद्योगपती बाबासाहेब चिडे यांचीही उपस्थिती होती.
महाआरतीनंतर भाविकांचा निरोप; पुढील वर्षी पुन्हा येण्याची प्रार्थना
अष्टमी होमहवन आणि महाआरतीनंतर भाविकांनी एकमेकांचा निरोप घेतला. नवरात्रोत्सवाच्या काळात गडावर अनुभवलेले भक्तिमय वातावरण, देवीचे दर्शन आणि धार्मिक कार्यक्रमांच्या आठवणी मनात साठवून भाविक परतीच्या प्रवासाला निघाले. काही भाविकांचे कंठ दाटून आले होते. पुढील वर्षी पुन्हा नवरात्रोत्सवासाठी मोहटादेवीच्या दर्शनाला येण्याचे भाग्य लाभावे, अशी प्रार्थना त्यांनी आई जगदंबेच्या चरणी केली. यंदाच्या नवरात्रोत्सवात गर्दीचे नियोजन, स्वच्छता, आरोग्य सुविधा, पिण्याचे पाणी, निवास आणि वाहतूक व्यवस्था यांवर भर देण्यात आला. त्याचबरोबर होमहवनाच्या माध्यमातून दुष्काळमुक्ती आणि सर्व प्राणिमात्रांच्या कल्याणाचा संदेश देण्यात आला. श्रद्धा, सेवा, सामाजिक बांधिलकी आणि वैश्विक कल्याणाची भावना यांचा संगम घडविणारा हा अष्टमीचा सोहळा भाविकांसाठी अविस्मरणीय ठरला.
दसरा, यात्रा आणि कुस्त्यांच्या हंगामाची उत्सुकता
शारदीय नवरात्रोत्सवाच्या पुढील कार्यक्रमांत दसऱ्याच्या दिवशी सायंकाळी शस्त्रपूजनाचा धार्मिक कार्यक्रम होणार आहे. त्यानंतर बुधवारी देवीची यात्रा, तर गुरुवारी कुस्त्यांचा हंगामा आणि कलाकारांच्या उपस्थितीत विविध कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात येणार आहे. कोजागिरी पौर्णिमेच्या दिवशी आरती व महाप्रसादाने संपूर्ण नवरात्रोत्सवाची सांगता होणार आहे. मोहटादेवी गडावरील धार्मिक परंपरा, यात्रेची उत्सुकता आणि भाविकांची श्रद्धा यामुळे आगामी कार्यक्रमांनाही मोठी उपस्थिती लाभण्याची अपेक्षा आहे.
