– मानसरोवर यात्रेकरूंना फटका; १७७ भारतीयांसह ३४ देशांतील पर्यटक संपर्काबाहेर!
– भारताकडून १० टन मदत साहित्य रवाना; पंतप्रधान मोदींचे नेपाळला पूर्ण सहकार्याचे आश्वासन
काठमांडू/नवी दिल्ली (आवेश तिवारी) : नेपाळ आणि चीनच्या तिबेट सीमाभागात बुधवारी सकाळी झालेल्या भीषण हिमनदी कोसळण्यामुळे भोटेकोशी आणि त्रिशुली नद्यांना विनाशकारी पूर आला आहे. या दुर्घटनेत आतापर्यंत किमान ४६९ जणांचा मृत्यू झाला असून १,५०० हून अधिक नागरिक बेपत्ता आहेत. महापुरामुळे संपूर्ण गावे, घरे आणि पूल वाहून गेले असून दोन्ही देशांच्या आपत्ती व्यवस्थापन यंत्रणांकडून युद्धपातळीवर बचावकार्य सुरू आहे.
नेपाळच्या राष्ट्रीय आपत्ती जोखिम व व्यवस्थापन प्राधिकरणाने दिलेल्या माहितीनुसार, ल्हेंदे खोला (नदी) भागात हिमनदीचा मोठा भाग कोसळल्याने ही आपत्ती ओढवली. त्यामुळे त्रिशुली नदीची पाण्याची पातळी अवघ्या ३० मिनिटांत तब्बल ९ मीटरने (२७ फूट) वाढली. सुरुवातीला भूकंपाचा संशय व्यक्त केला जात होता, मात्र ‘यूएसजीएस’ आणि स्थानिक भूवैज्ञानिकांनी हिमनदी खचल्यामुळेच हा ढिगारा नदीत येऊन पूर आल्याचे स्पष्ट केले आहे.
बचावकार्यात मोठी आव्हाने
- दळणवळण ठप्प: रस्ते आणि पूल वाहून गेल्यामुळे प्रभावित डोंगराळ भागांत पोहोचणे कठीण झाले आहे.
- हेलिकॉप्टरद्वारे मदत: नेपाळी सेना आणि पोलिसांचे ५,००० हून अधिक जवान बचावकार्यात तैनात आहेत. हवाई दलाच्या हेलिकॉप्टरद्वारे अडकलेल्या नागरिकांना अन्न, औषधे व तंबू पोहोचवले जात आहेत. जलविद्युत प्रकल्पाच्या बोगद्यात अडकलेल्या ३५० कामगारांची यशस्वी सुटका करण्यात आली आहे.
- दुसऱ्या दुर्घटनेची भीती: रसुवा जिल्ह्यात पुन्हा एकदा तलावाचा बांध फुटल्याच्या बातम्या आल्याने बचावकार्य काही काळ थांबवण्यात आले होते. तसेच तिबेटमधील गिरॉन्ग सीमेजवळ कृत्रिम तलाव तयार झाल्याने पुन्हा पूर येण्याचा धोका निर्माण झाला आहे.
बेपत्ता असलेल्या १५०० लोकांमध्ये भारत, अमेरिका, ब्रिटन, ऑस्ट्रेलिया आणि कॅनडासह ३४ देशांतील ६६८ परदेशी पर्यटकांचा समावेश आहे. यातील बहुतांश नागरिक आणि भारतीय भाविक कैलास मानसरोवर यात्रेसाठी गेले होते.
तिबेटच्या गिरॉन्ग प्रांतातूनही २५० हून अधिक परदेशी नागरिक बेपत्ता आहेत. नदीच्या पात्रात दूरवर मृतदेह सापडत असल्याने नेपाळमधील स्थानिक रुग्णालये व प्रेतगृहांमध्ये जागा उरलेली नाही. त्यामुळे आरोग्य आणि विज्ञान अकादमीच्या इमारतींचा वापर तात्पुरती प्रेतगृहे म्हणून केला जात आहे. मृतदेहांची ओळख पटवणे कठीण जात असल्याने प्रत्येक मृतदेहाला ‘टॅग नंबर’ देऊन दफनविधी करण्याची प्रक्रिया प्रशासनाने सुरू केली आहे.
आंतरराष्ट्रीय मदत आणि सतर्कतेचा इशारा
- भारत: भारताने शेजारील नेपाळला तातडीची मदत साहित्य पाठवले असून, गंडक नदीच्या खोऱ्यात पूर येण्याची शक्यता लक्षात घेऊन बिहार, उत्तर प्रदेश आणि उत्तराखंड या सीमावर्ती राज्यांमध्ये हजारो लोकांना सुरक्षित स्थळी हलवले आहे.
- अमेरिका व चीन: अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी नेपाळला सर्वतोपरी मदतीचे आश्वासन दिले आहे. तर चीनचे पंतप्रधान ली शियांग यांनी स्वतः तिबेटमधील दुर्घटनास्थळाला भेट देऊन पाहणी केली आहे.
नेपाळचे पंतप्रधान बालेंद्र शाह यांनी सर्वाधिक प्रभावित जिल्ह्याचा दौरा करून परिस्थितीचा आढावा घेतला आहे. बाधित भागात बचाव मोहीम अजूनही सुरू असून मृतांचा आकडा आणखी वाढण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.
बेपत्ता नागरिकांमध्ये ६०० हून अधिक परदेशी पर्यटक
नेपाळच्या पर्यटन विभागाने दिलेल्या माहितीनुसार, बुधवारी सकाळपासून ३४ देशांतील ६६८ पर्यटकांशी संपर्क तुटला आहे. यात बहुतांश नागरिक ट्रेकिंग आणि कैलास मानसरोवर यात्रेसाठी आले होते.
- भारतीय: १७७
- चीन: १००
- अमेरिका: ९०
- ऑस्ट्रिया/ऑस्ट्रेलियन: ३४
- ब्रिटन: ३३
- कॅनडा: २५
अमेरिकेच्या व्हाईट हाऊसच्या प्रेस सेक्रेटरी कॅरोलीन लेविट यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, काही अमेरिकन नागरिकांना सुरक्षित बाहेर काढण्यात आले असून उर्वरित नागरिकांच्या शोधासाठी प्रयत्न सुरू आहेत.
आंतरराष्ट्रीय मदत आणि मदतकार्य
- भारत: पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी नेपाळचे पंतप्रधान बालेंद्र शाह यांच्याशी चर्चा करून पूर्ण सहकार्याचे आश्वासन दिले. भारताने १० टन मदत साहित्य (तंबू, ब्लँकेट्स, औषधे, सोलर दिवे) घेऊन हवाई दलाचे विमान नेपाळला पाठवले आहे.
- संयुक्त राष्ट्रे (UN): युएनने आपल्या आपत्कालीन निधीतून (CERF) २ दशलक्ष डॉलर्सची तातडीची मदत जाहीर केली आहे.
- रेड क्रॉस (IFRC): आयएफआरसीने १ दशलक्ष स्विस फ्रँक्सचा आपत्कालीन निधी उपलब्ध करून दिला आहे.
- ऑस्ट्रेलिया: ऑस्ट्रेलियाने ३.६ दशलक्ष डॉलर्सची मदत जाहीर केली असून अतिरिक्त कॉन्सुलार पथक घटनास्थळी रवाना केले आहे.
सैन्याच्या हेलिकॉप्टरद्वारे दुर्गम भागातून जखमींना काठमांडूतील रुग्णालयांत हलवले जात असून, रस्ते संपर्क तुटलेल्या भागांत मदत पथके पोहोचत असल्याने मृतांचा आकडा आणखी वाढण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.
