‘ज्योती’ लघुचित्रपटातून विद्यार्थ्यांना महात्मा फुलेंच्या विचारांची प्रेरणा

-आदर्श विद्यालयात महात्मा ज्योतिबा फुले यांच्या जीवनकार्याचे दृकश्राव्य दर्शन; ६२४ विद्यार्थ्यांनी घेतला लाभ

सिंदखेडराजा (सुरेश हुसे) : महात्मा ज्योतिबा फुले यांच्या जन्मद्विशताब्दी जयंतीनिमित्त आदर्श मराठी प्राथमिक व उच्च प्राथमिक विद्यामंदिर, सिंदखेडराजा येथे महात्मा फुले यांच्या जीवनकार्यावर आधारित प्रेरणादायी ‘ज्योती’ या लघुचित्रपटाचे प्रदर्शन करण्यात आले. विद्यार्थ्यांना महात्मा फुले यांच्या सामाजिक कार्याची, शैक्षणिक विचारांची आणि समाजपरिवर्तनाच्या संघर्षाची ओळख करून देण्याच्या उद्देशाने आयोजित या उपक्रमाला विद्यार्थ्यांचा उत्स्फूर्त प्रतिसाद मिळाला.

प्रा. योगेश सोमन लिखित व दिग्दर्शित ‘ज्योती’ या लघुचित्रपटाचे २२ सप्टेंबर रोजी सकाळी ११.३० वाजता शाळेचे मुख्याध्यापक सुभाष मोरे यांच्या हस्ते उद्घाटन करण्यात आले. यावेळी विद्यार्थी, विद्यार्थिनी तसेच पालक उपस्थित होते. इयत्ता पाचवी ते दहावीतील तब्बल ६२४ विद्यार्थ्यांनी लघुचित्रपट पाहून महात्मा फुले यांच्या जीवनकार्याचा परिचय करून घेतला.

स्त्रीशिक्षणाच्या संघर्षाचे प्रभावी चित्रण

महात्मा ज्योतिबा फुले यांनी तत्कालीन सामाजिक परिस्थितीचा विरोध पत्करून मुलींच्या शिक्षणासाठी केलेला संघर्ष हा लघुचित्रपटाचा महत्त्वाचा केंद्रबिंदू ठरला. शिक्षणाच्या माध्यमातून समाजातील अज्ञान, विषमता आणि रूढींना आव्हान देण्याचे कार्य महात्मा फुले यांनी केले. त्यांच्या या कार्याचा विद्यार्थ्यांच्या मनावर ठसा उमटविण्याचा प्रयत्न ‘ज्योती’ या लघुचित्रपटातून करण्यात आला. महात्मा फुले आणि सावित्रीबाई फुले यांनी शिक्षणाचा प्रसार, सामाजिक समता आणि वंचित घटकांच्या उन्नतीसाठी केलेले कार्य दृकश्राव्य माध्यमातून विद्यार्थ्यांसमोर आले. त्यामुळे पाठ्यपुस्तकातील इतिहास विद्यार्थ्यांना प्रसंगांच्या माध्यमातून अधिक प्रभावीपणे समजून घेता आला. लघुचित्रपटातील विविध प्रसंग पाहताना अनेक विद्यार्थी भावूक झाले. विशेषतः मुलींच्या शिक्षणासाठी महात्मा फुले यांनी केलेला संघर्ष आणि समाजपरिवर्तनासाठी त्यांनी स्वीकारलेली आव्हाने विद्यार्थ्यांसाठी प्रेरणादायी ठरली. शिक्षण हा प्रत्येकाचा अधिकार असून, त्यातून व्यक्तीसोबतच समाजाच्या प्रगतीलाही दिशा मिळते, हा विचार विद्यार्थ्यांच्या मनावर अधोरेखित झाला.

समाजसुधारकांचे विचार विद्यार्थ्यांपर्यंत

महात्मा फुले यांच्या विचारांमधील सामाजिक समता, शिक्षणाचा प्रसार, स्त्रीशिक्षण आणि मानवतावादी दृष्टिकोन विद्यार्थ्यांपर्यंत पोहोचविण्यासाठी हा उपक्रम महत्त्वपूर्ण ठरला. आधुनिक पिढीला समाजसुधारकांचे कार्य केवळ इतिहास म्हणून न शिकवता त्यांच्या विचारांची आजच्या जीवनाशी सांगड घालण्याची संधी या माध्यमातून मिळाली. शालेय स्तरावर विविध शैक्षणिक उपक्रमांच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना महापुरुषांचे जीवनकार्य समजावून सांगितले जाते. मात्र चित्रपटासारख्या प्रभावी दृकश्राव्य माध्यमातून ऐतिहासिक प्रसंग विद्यार्थ्यांसमोर मांडल्यामुळे विषय अधिक सहज आणि परिणामकारकपणे समजून घेण्यास मदत होते. ‘ज्योती’ लघुचित्रपटाच्या प्रदर्शनातूनही विद्यार्थ्यांना महात्मा फुले यांच्या कार्याचा परिचय प्रभावी पद्धतीने झाला. महात्मा फुले यांच्या विचारांवर आधारित हा उपक्रम विद्यार्थ्यांमध्ये शिक्षणाबद्दल आदर, सामाजिक समतेची जाणीव आणि समाजाप्रती जबाबदारीची भावना निर्माण करण्याच्या दृष्टीने उपयुक्त ठरला. विद्यार्थ्यांनी लघुचित्रपटाला दिलेल्या प्रतिसादामुळे शाळेच्या या उपक्रमाचे शैक्षणिक महत्त्व अधोरेखित झाले.