कर्जमाफीच्या अटींवरून पंढरपुरात कोंडी; दुसऱ्या दिवशी रोहित पवारांची प्रकृती खालावली, तरीही आंदोलनावर ठाम!

सरकारकडून नियमांत बदलाचे संकेत; वाटाघाटींसाठी गिरीश महाजन पंढरपूरकडे रवाना, आषाढी एकादशीच्या पार्श्वभूमीवर राजकीय हालचालींना वेग

पंढरपूर (श्रीहरी माने)  : राज्य सरकारने जाहीर केलेल्या कर्जमाफी योजनेतील जाचक अटी रद्द कराव्यात आणि शेतकऱ्यांना दोन लाख रुपयांपर्यंतची विनाअट कर्जमाफी द्यावी, या मागणीसाठी पंढरपुरात सुरू असलेल्या अन्नत्याग आंदोलनाच्या दुसऱ्या दिवशी कमालीची राजकीय उष्णता निर्माण झाली आहे. आंदोलनकर्ते राष्ट्रवादी काँग्रेसचे (शरदचंद्र पवार) आमदार रोहित पवार यांची प्रकृती खालावली असून, त्यांच्या रक्तातील शर्करा (शुगर) लक्षणीयरीत्या घटून ८३ वर आली आहे. डॉक्टरांनी त्यांना तातडीने सलाईन लावण्याचा व विश्रांतीचा सल्ला दिला असला, तरी मागण्या मान्य झाल्याशिवाय आंदोलन मागे घेणार नसल्याचा आक्रमक पवित्रा पवार यांनी घेतला आहे.

दरम्यान, या आंदोलनावरून ग्रामीण भागात वाढणारा असंतोष लक्षात घेता राज्य सरकारने नरमाईची भूमिका घेण्याचे संकेत दिले आहेत. सरकार कर्जमाफीच्या नियमांमध्ये बदल करण्यास तयार असल्याची महत्त्वाची माहिती ज्येष्ठ नेते आमदार दिलीप वळसे पाटील यांनी दिली असून, तोडगा काढण्यासाठी संकटमोचक मानले जाणारे मंत्री गिरीश महाजन हे सरकारच्या वतीने पंढरपूरकडे रवाना झाले होते.

आमदार रोहित पवार यांनी सरकारच्या कर्जमाफी धोरणातील तांत्रिक त्रुटींवर बोट ठेवत सरकारला धारेवर धरले आहे. सरकारने जाहीर केलेली ३५ हजार कोटींची कर्जमाफी हा निव्वळ आकड्यांचा खेळ असून, खालील दोन मुख्य अटींमुळे राज्यातील सुमारे ३७ लाख शेतकरी या लाभापासून वंचित राहतील, असा दावा त्यांनी केला आहे:

१. २०१९ च्या लाभाची अट: आधीच्या कर्जमाफीचा लाभ घेतलेल्या शेतकऱ्यांना चालू योजनेत केवळ ५० हजार रुपयांपर्यंतच मर्यादा घालण्यात आली आहे. २. प्रोत्साहन अनुदानाचा तिढा: नियमित कर्ज भरणाऱ्या शेतकऱ्यांना प्रोत्साहन परतावा मिळवण्यासाठी २०२५-२६ आणि २०२६-२७ या आर्थिक वर्षांचे पीक कर्ज पूर्ण भरणे अनिवार्य केले आहे. नापिकीच्या काळात ही अट अन्यायकारक असल्याचे विरोधकांचे म्हणणे आहे.

“शक्तिपीठ महामार्गासारख्या पायाभूत प्रकल्पांसाठी सरकारकडे हजारो कोटी रुपये उपलब्ध असतात, मग अन्नदात्याच्या कर्जमाफीवरच अटींचा संकोच का? आमची मागणी अत्यंत साधी आणि सरळ आहे. सरकारने जीआरमधील या दोन अटी काढून टाकाव्यात, आम्ही आंदोलन मागे घेऊ.” — रोहित पवार, आमदार

आषाढीच्या पूजेवरून सरकारला इशारा

आगामी आषाढी एकादशीच्या पार्श्वभूमीवर हे आंदोलन महायुती सरकारची डोकेदुखी वाढवणारे ठरू शकते. मंत्री गिरीश महाजन यांच्याशी होणाऱ्या चर्चेतून सकारात्मक शब्द मिळेल, अशी अपेक्षा व्यक्त करतानाच रोहित पवार यांनी गर्भित इशाराही दिला आहे. आज दिलेला शब्द न पाळल्यास, आषाढी एकादशीला मुख्यमंत्री विठ्ठल पूजेसाठी पंढरपुरात आल्यावर शेतकरी आपल्या पद्धतीने पुढील निर्णय घेतील, असे त्यांनी स्पष्ट केले.

प्रशासकीय हालचाली आणि राजकीय पाठिंबा

दुसरीकडे, कृषीमंत्री दत्ता भरणे यांनी या प्रकरणी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्याशी सविस्तर चर्चा झाल्याचे सांगितले. रोहित पवार यांच्या मागण्यांवर चर्चा करण्यासाठी मंगळवारी (१६ जून) मुंबईत विशेष बैठक बोलावण्यात आली असून, त्यातून सकारात्मक मार्ग काढण्याचा सरकारचा प्रयत्न असल्याचे भरणे यांनी स्पष्ट केले. या आंदोलनाला आता महाविकास आघाडीतील इतर घटकांकडूनही बळ मिळत आहे. काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते बाळासाहेब थोरात यांनी आंदोलनाला जाहीर पाठिंबा देत, सरकारने याकडे राजकीय चष्म्यातून न पाहता तातडीने राजकारण बाजूला ठेवून शेतकऱ्यांचा सातबारा कोरा करावा, अशी मागणी केली.

भावनिक किनार विरुद्ध विरोधकांचा राजकीय टोला

• ‘रोहितला शेतकऱ्यांच्या ओटीत टाकले’: आंदोलनस्थळी रोहित पवार यांचे वडील राजेंद्र पवार, पत्नी आणि मुले दाखल झाली. यावेळी राजेंद्र पवार भावूक झाले. “मी रोहितला शेतकऱ्यांच्या ओटीत टाकले आहे, त्यामुळे आता शेतकरी हाच त्याचा खरा बाप आहे,” अशा शब्दांत त्यांनी भावना व्यक्त करत सरकार अजूनही धुंदीत असल्याची टीका केली.
• ‘मर्सिडीजला नांगर जुंपण्यासारखे’: या आंदोलनावर ओबीसी नेते लक्ष्मण हाके यांनी मात्र तीक्ष्ण शब्दांत आक्षेप घेतला आहे. “पवार कुटुंबातील वारसाने शेतकऱ्यांच्या प्रश्नावर उपोषणाला बसणे म्हणजे मर्सिडीज कारला नांगर जुंपण्यासारखे आहे,” अशी खोचक टीका करत त्यांनी आंदोलनस्थळी सीसीटीव्ही लावण्याची मागणी केली आणि हे आंदोलन हास्यास्पद असल्याचे म्हटले.